Kars Yöresel Kaz Yemekleri

Kaz ve kurutulmuş kaz etinden yapılan yemekler, Kars Bölgesi’ndeki sosyal yaşamın ve geleneksel mutfak kültürünün vazgeçilmeyen yiyeceğini oluşturmaktadır.

Ayrıca kaz ve kaz etinden yapılan yemekler, Kars Bölgesi halkının kültürüne o kadar çok etki etmiştir ki, halk edebiyatında, hikâyelerde, şiirlerde, fıkra, türkü, mâni, atasözü, bilmece, inanış ve halk oyunlarında en çok işlenen hayvanlar arasında insanların sıcak ve samimi dostluk kurduğu kazlar gelmektedir.
Eğer Kars Bölgesi’nin halk edebiyatı, şiir, öykü, fıkra, türkü, mâni, bilmece, atasözü ve deyimlerinden kaz ile ilgili yazılanları çıkartırsak, o zaman bu önemli kültür çok zayıf kalır. Aynı şekilde Kars Bölgesi geleneksel mutfak kültürü ve yemeklerinden kaz yağı ve kurutulmuş kaz etinden yapılan yemekleri de çıkartırsak, mutfak
kültürü hem çok zayıf, hem de çok eksik kalır.

Bu yüzden Kars Bölgesi mutfak kültürü ve yemeklerinin en eski ve özgün yiyeceğini, halkın sosyal yaşantısı ile bütünleşen kurutulmuş kaz etinden yapılan birbirinden lezzetli yemekler oluşturmaktadır.
Kars Bölgesi geleneksel mutfak kültüründe yüzlerce yıldan beri yapılan kaz yemeğinin en yaygın pişirme yöntemi, fırın veya tandır içinde olanıdır. Kaz yemeğinin malzemesi ve pişirme yönteminde, Eski Çağdan günümüze kadar çok önemli bir değişiklik olmamıştır. Herhangi bir değişikliğin olmamasında, bölgede yetişen tahıl, bakliyat ve sebzeler ile iklimsel özelliklerin çok belirleyici etkisi olmuştur.

Kaz yemeği hem taze, hem de kurutulmuş kaz etinden yapılmaktadır. Taze kaz etinden hazırlanan yemekler, Doğu Anadolu’nun yanı sıra, Kafkasya, Nahçıvan, Azerbaycan ve Kuzeybatı İran bölgelerinin mutfak kültüründe daha fazladır. Sözünü ettiğimiz coğrafi bölgeler, kazın kurutulması için elverişli iklimsel özelliklere sahip değildir. Ancak bu coğrafi bölgelerin mutfak kültüründe taze kaz etinden hazırlanan yemekler, özellikle kar yağdıktan sonra yapılmaktadır. Örneğin 19. yüzyılın sonlarında Bulanık’da subay olarak görev yaparken “Aşçıbaşı, Bir Osmanlı Subayının Yemek Kitabı” adlı eserini yazan Mahmud Nedim Bin Tosun, kışın kesilen kazın içinin temizlenmesinden sonra, etin ağır olan kokusunu gidermek amacıyla içinin kar ile doldurulup bir gün beklettikten sonra, kaz dolması gibi yemeklerin yapıldığını yazmaktadır.

Kurutulmuş kaz etinden bulgur ve nohut ile birlikte yapılan yemekler oldukça eski, patates ile pişirilen kaz yemeği de, ancak 17. yüzyıldan sonra yaygınlık kazanmaya başlamıştır. Kurutulmuş kaz etinden bulgur pilavı ile birlikte pişirilen yemek, Kars Bölgesi geleneksel mutfak kültürünün en eski ve özgün lezzetini oluşturmaktadır.

Eski Çağdan günümüze kadar herhangi bir değişikliğe uğramadan, hayal ürünü yiyeceklerle karıştırılmadan, fırın veya tandırda geleneksel olarak pişirilen kaz yemeği, Kars Bölgesi’nin sade, yalın ve gerçekçi mutfak kültürüyle çok büyük bir uyum göstermektedir.

Tıpkı kaz eti gibi, yüzlerce yıldan beri geleneksel mutfak kültüründe sevilerek kullanılan kaz yağı, yemeklere çok büyük bir lezzet vermektedir. Kars Bölgesi’ nde kış mevsiminin çok sert ve uzun geçmesinden dolayı, kaz yağı ile pişirilen çorba, bulgur pilavı, sulu yemek çeşitleri, hamur işleri, kuymak ve helva, hem lezzetli, hem de çok besleyicidir.

Fırında Kaz Yemeği İçin Tıklayın Tandırda Kaz Yemeği İçin Tıklayın

Kaynak: Güzin Sühran BELLİ & Oktay BELLİ / Kars-Ardağan-Iğdır Kalkınma Vakfı, KARS Dergisi 5. Sayı

Yorum yapın

Emailiniz görünmeyecek. Doldurulması zorunlu alanlar *

*